Rozwód, gdy małżonek mieszka za granicą – poradnik dla Polonii
Polacy z zagranicy: jak rozwieść się w Białymstoku bez osobistego stawiennictwa? Jurysdykcja, doręczenia pozwu, rozprawa przez wideo.
Autor: Natalia Sara Kopciewska, radca prawny · Opublikowano: · Aktualizacja:
Czy polski sąd – a konkretnie sąd w Białymstoku – może orzec rozwód?
Najpierw ustala się, czy sprawa należy do sądów polskich (jurysdykcja), a dopiero potem – który sąd w Polsce jest właściwy
Kiedy sprawa należy do polskich sądów?
- Oboje małżonkowie są obywatelami polskimi – bez względu na to, gdzie mieszkają
- Oboje mają zwykły pobyt w Polsce albo ostatni wspólny pobyt był w Polsce i jedno z nich nadal tu mieszka
- Pozwany ma zwykły pobyt w Polsce
- Powód mieszka w Polsce co najmniej od roku (od 6 miesięcy, jeśli jest obywatelem polskim)
- Zasady te wynikają z rozporządzenia Bruksela II ter (2019/1111); w pozostałych sytuacjach stosuje się przepisy k.p.c. o jurysdykcji krajowej
Który sąd w Polsce?
- Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy – w Białymstoku Sąd Okręgowy przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1
- Właściwy jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania, jeśli jedno z małżonków nadal mieszka w jego okręgu
- W innym wypadku – sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy go brak w Polsce – sąd miejsca zamieszkania powoda (art. 41 k.p.c.)
- Jeśli pozwy złożono w dwóch państwach UE, pierwszeństwo ma sąd, do którego pozew wpłynął wcześniej
- Polski wyrok rozwodowy jest uznawany w pozostałych państwach UE (poza Danią) bez odrębnej procedury
Wskazówka: Gdy właściwe mogą być sądy dwóch państw, warto przed złożeniem pozwu porównać skutki – np. zasady alimentów czy podziału majątku. Umów konsultację online, aby przeanalizować opcje.
Jak doręczyć pozew małżonkowi za granicą?
Doręczenia międzynarodowe to zwykle najdłuższy etap sprawy – ale można je skrócić
Droga urzędowa
- W państwach UE sąd doręcza pozew na podstawie rozporządzenia UE o doręczaniu dokumentów – bezpośrednio przez instytucje przekazujące i przyjmujące
- Poza UE – zwykle na podstawie Konwencji haskiej z 1965 r., za pośrednictwem organu centralnego danego państwa
- Czas doręczenia: od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od kraju
- Często potrzebne jest tłumaczenie pozwu na język państwa doręczenia (orientacyjnie 200–500 zł)
Jak przyspieszyć sprawę?
- Małżonek mieszkający za granicą może ustanowić w Polsce pełnomocnika procesowego lub pełnomocnika do doręczeń – pisma trafiają wtedy do niego
- Strona mieszkająca poza UE, która nie ustanowi pełnomocnika do doręczeń w Polsce, musi liczyć się z tym, że pisma pozostaną w aktach ze skutkiem doręczenia
- Przy zgodnym rozwodzie druga strona często sama odbiera pozew lub podaje adres w Polsce
- Kompletny pozew z tłumaczeniem od razu oszczędza tygodnie korespondencji
Czy trzeba przyjechać na rozprawę?
W sprawie rozwodowej sąd przesłuchuje strony – ale nie zawsze wymaga to przyjazdu do Polski
Przesłuchanie na odległość
- Sąd może przeprowadzić posiedzenie lub przesłuchanie z wykorzystaniem wideokonferencji
- Przy stronie mieszkającej za granicą przesłuchanie może też odbyć się w drodze pomocy prawnej sądu zagranicznego lub przed polskim konsulem
- Miejsce, z którego można się połączyć, i wymogi techniczne zależą od sądu i kraju pobytu – ustalamy je z sądem z wyprzedzeniem
- Zeznania złożone zdalnie mają taką samą moc dowodową jak złożone na sali
Pełnomocnik w Polsce
- Radca prawny lub adwokat może prowadzić całą sprawę: składać pisma, brać udział w rozprawach, zawierać ugody
- Pełnomocnictwo procesowe wystarczy podpisać i przesłać w oryginale – nie wymaga poświadczenia notarialnego ani wizyty w konsulacie
- Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł
- Konsultacje z klientem odbywają się online, dokumenty – mailowo i pocztą
Podsumowanie – rozwód z zagranicy
- Czas: zwykle dłużej niż przy stronach mieszkających w Polsce – przez doręczenia i tłumaczenia
- Koszty: opłata od pozwu 600 zł (300 zł wraca przy rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron) + tłumaczenia + wynagrodzenie pełnomocnika
- Przyjazd do Polski: często niepotrzebny
- Uznanie wyroku: w UE (poza Danią) z mocy prawa, w innych państwach – według ich przepisów
Mieszkasz za granicą, a ostatni wspólny adres był w Białymstoku lub okolicy? Skontaktuj się z nami online – przeanalizujemy Twoją sytuację. Zobacz też: jak prowadzimy sprawy rozwodowe.
Rozwód z zagranicy – najczęstsze pytania
Czy możemy się rozwieść w Polsce, jeśli oboje mieszkamy w Wielkiej Brytanii?
Jeśli oboje jesteście obywatelami polskimi – tak, polski sąd może orzec rozwód bez względu na miejsce zamieszkania. Gdy obywatelem polskim jest tylko jedno z Was, o jurysdykcji decydują przepisy k.p.c. i trzeba to przeanalizować indywidualnie. Właściwy może być równolegle sąd brytyjski, dlatego przed złożeniem pozwu warto porównać skutki rozwodu w obu państwach.
Jak długo trwa doręczenie pozwu do USA lub Kanady?
Drogą przewidzianą w Konwencji haskiej – zwykle kilka miesięcy. Czas można skrócić, jeśli pozwany ustanowi pełnomocnika w Polsce albo sam odbierze pozew.
Czy polski wyrok rozwodowy jest ważny za granicą?
W państwach UE (poza Danią) jest uznawany z mocy prawa, bez dodatkowego postępowania. W innych państwach (np. USA, Kanada, Wielka Brytania) o uznaniu decydują ich przepisy – często wystarczy odpis wyroku z tłumaczeniem, czasem potrzebna jest odrębna procedura.
Czy mogę ustanowić radcę prawnego w Polsce, będąc za granicą?
Tak. Wystarczy podpisać pełnomocnictwo procesowe i przesłać je w oryginale do kancelarii – nie jest potrzebny notariusz ani konsul. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł. Konsultacje prowadzimy online.
Sprawy powiązane z rozwodem
Rozwód to dopiero początek zmian prawnych. Kancelaria Kopciewska zapewnia pełne wsparcie w sprawach powiązanych przed Sądem Okręgowym i Rejonowym w Białymstoku: